Foto’s moeten fantasie prikkelen

Ieder jaar studeren tientallen kunstenaars af aan de Nederlandse kunstacademies. Het Friesch Dagblad portretteert tweewekelijks veelbelovende kunstenaars uit het Noorden. Vandaag: Marijke van Ruiten uit Kollum, in 2003 afgestudeerd aan Academie Minerva in Groningen.

Door Ellen Stikkelbroeck

Van kleins af aan wist Marijke van Ruiten (29) al dat ze naar de kunstacademie wilde. Eenmaal daar, was het snel duidelijk: haar voorkeur ging uit naar fotografie. ,,In het eerste jaar heb ik ook wel andere dingen gedaan, maar al was de opdracht schilderen, dan nog probeerde ik het naar fotografie te praten. Ik ben nog een tijdje met film bezig geweest, maar dat werkte toch minder voor me.”
,,Mijn werk gaat eigenlijk altijd over stukjes tijd. Ik probeer een beeld te vangen waar de kijker zelf nog een verhaal bij kan bedenken. Dat is wat goede kunst volgens mij doet: ruimte laten tot verder denken. Ik vertel met mijn foto’s het begin van een verhaal. Dat moet iets met doen de kijker. Als iemand mijn werk ziet en denkt ‘leuk’ of ‘mooi’, om vervolgens door te lopen, is dat niet genoeg. Mijn werk moet de fantasie prikkelen.”
Van Ruiten fotografeert vaak mensen die een bepaalde ‘knip’ in hun leven hebben meegemaakt. ,,Mensen die iets achter zich hebben gelaten en opnieuw zijn begonnen. Iedereen maakt wel eens een knip in zijn leven mee. Je komt op een punt dat je denkt: nu moet het anders. De een doet dat bewuster dan de ander. Sommigen kunnen het omzetten in iets positief nieuws, anderen niet.” Ze probeert zich zo goed mogelijk in te leven in haar onderwerpen. Ze spreekt met geportretteerden, eet met ze en leert ze echt kennen. Zo zette ze in Zweden emigranten in hun nieuwe omgeving op de foto. Ze probeerde weer te geven hoe zij hun nieuwe thuis gestalte geven. ,,Bij sommige van hen heb ik zelfs gelogeerd. Ik ben ervan overtuigd dat mijn werk beter wordt, als ik echt contact maak met het onderwerp.”
Momenteel is ze bezig met een project rond het Azielzoekerscentrum in Dokkum, dat onlangs zijn deuren sloot. Ook hier woonden mensen die een duidelijke knip in hun leven hebben meegemaakt. ,,Een belangrijke foto uit dat project is Last night. Die heb ik genomen op de laatste avond dat er nog bewoners in het azc waren. De foto geeft de laatste paar uren weer dat er nog een ziel was. De dag erna was iedereen weg. De foto gaat heel erg over het feit dat er iets wordt achtergelaten. Er wringt iets in de foto. Het ziet er verlaten uit. Je ziet alleen dat er nog een paar mensen zijn, omdat op sommige plaatsen het licht nog aan is. Dat kunstlicht, in combinatie met het licht van die avond, brengt een spanning met zich mee, waardoor je kunt associëren wat er zich afspeelt. Het is als één seconde uit een film.”

Analoog
In tegenstelling tot veel andere fotografen werkt Marijke van Ruiten alleen analoog. Ze peinst er niet over om over te stappen op een digitale camera. ,,Ik werk met een 6 bij 6 camera. Die maakt vierkante foto’s. Zoals ik de foto maak, zo is het. Ik bewerk niets en ik snijd niets bij. Ik werk met diafilm, omdat de kwaliteit zo mooi is. De kleurnuance die je daarmee krijgt, is met digitale fotografie echt niet te evenaren. Waar iedereen lijkt over te stappen op digitaal, ga ik juist terug in de tijd. Ik ben bezig me te verdiepen in de techniek van honderd jaar geleden, omdat ik denk dat ik daarmee nog meer sfeer in mijn foto’s kan krijgen.”
Ambacht is belangrijk in haar werk. Ze maakt haar eigen fotolijsten en wanneer ze een fotoboek maakt, zoekt ze zelf het papier bij elkaar en plak de foto’s eigenhandig in. ,,Ik vind het ongelofelijk dat de foto’s op Noorderlicht (de jaarlijkse internationale fotomanifestatie die om beurten in Groningen en in Leeuwarden plaatsvindt, red.) voor 95 procent digitaal zijn aangeleverd en dat de organisatie van die manifestatie dan bepaalt op welke grootte en op welk materiaal het werk wordt afgedrukt. Ik snap het niet. Ik ben echt heer en meester over mijn werk. Elke foto is een soort schat. Ik sta niet toe dan iemand anders zich daarmee bemoeit.”